Go to Top

Open access

In 2024 is al het publiek gefinancierde onderzoek openbaar

Samengevat uit de Wetenschapsvisie 2025

Tot nu toe zitten wetenschappelijke artikelen vaak achter een betaalmuur. De overheid wil dat – als het onderzoek met publiek geld is verricht – de bijbehorende resultaten ook voor het publiek toegankelijk zijn. Open access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik. Open access komt niet alleen de wetenschap ten goede, maar ook de maatschappij en de economie. In 2016 moet 60 procent van de artikelen open access gepubliceerd zijn, in 2024 100 procent. Ook de bijbehorende onderzoeksgegevens moeten adequaat bewaard en open toegankelijk worden.

Reageren?

Het KNAW-podium was actief van 25 november tot 31 december 2014; reageren kan niet meer.

32 reacties

    • Andrel Linnenbank 2 december 2014 - 09:30

      Niet echt interessant. Een herhaling van de bewering dat, omdat iemand regelmatig SPAM in zijn mailbox krijgt van zogenaamde open access tijdschriften, alle open access tijdschriften dus frauduleus zijn. Lijkt me geen bijdrage aan een geregelde discussie.
      Wat me wel doet afvragen: is er een lijst met bona fide open access tijdschriften? Hoeveel hebben er bv al een inpact factor (als maat dat ze al langer serieus bezig zijn)?

      • Organisatie: ex-AMC/ex-ICIN
      • Functie: was onderzoeker in 'tijdelijke' dienst
      • Mark van Loosdrecht 2 december 2014 - 09:45

        Punt is dat er een foute prikkel in het systeem sluipt. Ook nu krijgen auteurs in diverse landen beloond door hun universiteit per gepubliceerd artikel, hetgeen leidt tot meer papers maar niet meer kwaliteit (tenzij je in de shanghai index geloofd). De prikkel is of iets meer geld in een aanscherping van het onderzoek stoppen of een tijdschrift vinden dat goed genoeg is en gevoelig voor een extra artikel; omdat ze hun jaartarget nog moeten halen of marktaandeel vergroten. Reviewers en Auteurs kunnen nog redelijk idealistisch zijn uitgevers zijn uiteindelijk marktgedreven.

        Die lijst met bonafide OA is er zeker…. maar iedereen mens kan bij het inzien van een tijdschrift snel zien of het bonafide is. Een goed tijdschrift/uitgever stuurt ook niet regelmatig mails met verszoek om artikelen.

        • Organisatie: tud
        • Functie: hgl
        • Andrel Linnenbank 5 december 2014 - 03:45

          Het opiniestuk in de VK gaat ervanuit dat er geen review plaatsvindt, dat is niet correct, behalve voor niet bonafide journals. Zoals eerder opgemerkt, sommige OA journals publiceren met het artikel ook het review proces, dat is een extra rem op de reviewers om niet zomaar alles te accepteren, en om je werk naar behoren te doen. Mogelijk is het reviewproces bij deze journals daardoor zelfs beter dan bij de zgn high-impact journals.
          Ook gaat de auteur van het opiniestuk er kennelijk vanuit dat de impactfactor geen rol speelt in de beoordeling (de journals waar zij SPAM van krijgt zullen meestal geen IF hebben). Alsof een stuk in Nature hetzelfde wordt bekeken als een stuk in de donald duck of een ingezonden brief in de volkskrant. Dat is ook niet waar.
          Jouw probleem wordt daar niet aangestipt, maar geldt niet alleen voor OA maar ook voor traditionele journals.
          Om die redenen vond en vindt ik dit stuk in de volkskrant niet relevant voor onze discussie.

          • Organisatie: ex-AMC/ex-ICIN
          • Functie: was onderzoeker in 'tijdelijke' dienst
  • Ruud Brakenhoff 1 december 2014 - 18:06

    Er worden zeer nuttige opmerkingen geplaatst mbt OA, maar twee belangrijke mis ik nog: wat als de topjournals hier niet in meegaan? Ons aller streven is toch om in deze journals te publiceren, ook al is dat niet makkelijk? Verder is er recent discussie ontstaan over het niveau van peer review van OA journals. Zie bijvoorbeeld het stuk van Bohannon, Science 342: 60-65, 2013. Ik denk dat dit een serieus probleem is. Nu vastleggen dat in 2025 100% van de publicaties OA moet zijn, is mijns inziens onverstandig.

    • Organisatie: VUmc
    • Functie: Hoogleraar kankergenomics
    • Andrel Linnenbank 1 december 2014 - 18:35

      De belangrijkste reden om in toptijdschiften te willen publiceren is dat in de huidige systematiek dat meer punten en dus meer geld oplevert. Volgens mij is er een redelijk grote groep hier die vindt dat dat niet per definitie een goed systeem is.
      Wat we eigenlijk willen is gelezen worden en dat ons werk invloed heeft. Publiceren in een toptijdschrift geeft nu een grotere kans om gelezen te worden, maar is dat in 2025 ook zo? Misschien gaan sociale media wel een veel grotere rol spelen in het aanbevelen van ons werk dan gebundeld worden in dode boom formaat.

      Dat er problemen zijn met peer review bij sommige OA tijdschriften geloof ik graag. Ik heb ook al vaak genoeg in goede peer-reviewed tijdschriften dingen gezien die beter ongepubliceerd waren gebleven. Er zijn OA tijdschriften waar de peer-reviewer uiteindelijk ook bekend wordt, misschien zijn die reviews gemiddeld wel beter dat die van de toptijdschriften?
      Overigens ben ik van mening dat reviewen een onderdeel is van onze taak als onderzoeker en dus als zodanig gehonoreerd moet worden bij elke beoordeling.

      • Organisatie: ex-AMC/ex-ICIN
      • Functie: was onderzoeker in 'tijdelijke' dienst
  • Joep Sonnemans 30 november 2014 - 22:40

    Citaties.
    “Open access publicaties worden vaker geciteerd” lijkt me geen goede reden om voor OA te zijn. Immers, als we willen dat al het onderzoek OA wordt, zou dat betekenen dat op den duur alle publicaties gemiddeld meer citaties krijgen dan nu. Dat kan alleen maar als ieder artikel meer gaat citeren dan nu het geval is. Als OA artikelen nu meer citaties krijgen dan achter een betaalmuur, moet dat een statistisch artefact zijn, of alleen iets tijdelijks wat stopt wanneer de fractie OA artikelen groter wordt.

    Verspreiding van kennis.
    De huidige situatie is dat iedere Nederlander naar een universiteitsbibliotheek kan gaan en vrijwel alle wetenschappelijke publicaties kan lezen. Nederland produceert slechts een paar procent van al deze publicaties. Wanneer deze publicaties OA worden, zal iedereen die echt iets uit wil zoeken, nog steeds naar een UB moeten, want je hebt er niets aan als je slechts 5% kan lezen. Zelfs wanneer andere landen volgen, en het 10% of 25% of zelf 50% wordt, zal een geïnteresseerde toch de trein naar een UB moeten nemen. Dus wat schieten we er mee op?

    Independent researchers.
    Wat als OA doorzet en de standaard wordt? Hoe zit het dan met onderzoekers die niet verbonden zijn met universiteiten, zoals buiten-promovendi of onderzoeksafdelingen van bedrijven? Deze onderzoekers kunnen nu gratis publiceren achter een betaalmuur, maar zullen niet meer publiceren als wanneer ze daar voor moeten betalen. Onderzoek wat niet commercieel is uit te baten mag vaak gepubliceerd worden door bedrijfs-onderzoekers, maar dat wordt natuurlijk minder wanneer dat geld gaat kosten. Kortom, OA stimuleert de verspreiding van kennis dat met publiek geld is gefinancierd, maar kan op den duur de verspreiding van anders gefinancierde kennis hinderen.

    • Organisatie: Universiteit van Amsterdam
    • Functie: Hoogleraar
  • Frank Cornelissen 28 november 2014 - 19:13

    Hoewel ik vraagtekens stel bij de praktische wijze waarop we Open Access willen bewerkstelligen/financieren, wil ik wel het belang van OA benadrukken. Daarom wil ik toch even reageren op een paar kritische kanttekeningen bij OA uit bovenstaande commentaren.
    *Er is een gedachte OA tot een overzichtelijk woud van een groeiende stroom publicaties zal leiden. De feiten wijzen uit dat dit tot nu toe niet het geval is. Als er behoefte is kan ik de cijfers die door recent zijn berekend toesturen.
    *Daarnaast wordt er een vraagteken geplaatst bij het idee dat OA leidt tot meer citaties. De stand van zaken uit onderzoek naar dit verband is nu: 47 positieve, 13 neutrale en 6 negatieve studies.
    *Daarnaast is binnen wetenschapsdisciplines in het veld van o.a. Science&Technology OA al in gevorderd stadium, dat neemt niet weg dat OA in andere wetenschapvelden een push nodig heeft. Een recent EU rapport over OA laat zien dat binnen de Social Sciences & Humanities nog veel terrein te winnen is: slechts 11.3% wordt beschikbaar gemaakt via de zgn. ‘Groene’ Route en een luttele 2.6% via de ‘Gouden’ route.

    • Organisatie: University of Cambridge
    • Functie: Research Fellow
  • Herman Overkleeft 27 november 2014 - 14:13

    De open access discussie zou niet alleen over het openbaar maken van artikelen moeten gaan, maar ook en vooral over het vrij toegankelijk maken van de ruwe data waarop deze artikelen gebaseerd zijn. Immers, daar waar vrije toegang tot afgerond werk derden de gelegenheid geeft daarop voort te bouwen, vrije toegang tot de ruwe data de gelegenheid om nieuwe vragen te stellen, nieuwe hypotheses te toetsen, aan dit bronmateriaal. In de organische chemie – mijn vakgebied – worden onder andere verbindingen gemaakt met als doel deze op biologische activiteit te testen. Dat gebeurd over het algemeen op een beperkt aantal biologische systemen. Deze verbindingen nu vrij beschikbaar maken geeft derden de gelegenheid ze te testen op volledig andere systemen, op systemen waar de syntheticus in eerste instantie helemaal niet aan gedacht heeft.

    Het zou dan ook beter zijn de discussie te richten op de vraag wat voor type ruwe data er per discipline gegenereerd wordt, hoe dit open access gemaakt kan worden, wat voor infrastructuur daar voor nodig is en – eventueel – hoe dat te financieren.

    Overigens zijn publicaties in de beta-wetenschappen de facto al open access: titel en abstract zijn vrij toegankelijk en een email naar de corresponderende auteur levert meestal het gehele artikel op.

    • Organisatie: Universiteit Leiden
    • Functie: Hoogleraar Organische Chemie
    • Jeroen Bosman 28 november 2014 - 15:37

      Eens met de roep om toegang tot ruwe data. Wat betreft het mailen van auteurs echter niet helemaal. Op zich zijn in alle wetenschapsgebieden inderdaad titels en abstracts van tijdschriftartikelen vrij beschikbaar, maar het verkijgen van de full text via het mailen van de auteur lijkt me een laatste redmiddel. Een artikel wordt zo 1500-3000 maar per jaar bekeken (kijk maar eens naar de article level metrics van artikelen in bv. PLoS of ELife). Als iemand 10 artikelen heeft geschreven betekent dat een 40-80 mailtjes per dag. Al snel een uur werk om die te beantwoorden. Dus praktisch ondoenlijk. Bovendien gaat discovery van nieuwe ideeën erg slecht als men ook voor alles wat men even wil inkijken een mail naar een (soms ook lasatig te traceren) auteur nodig is (en een paar uur of een dag wachten tot je het hebt). Het is dus ook ongewenst. Voor studenten zal het verder snel een te grote hobbel zijn, hoewel ik het studenten wel altijd adviseer, maar dan echt als laatste redmiddel.

      • Organisatie: Universiteit Utrecht
      • Functie: faculty liaison Geowetenschappen
    • Mark van Loosdrecht 27 november 2014 - 18:49

      Prima: Maar dan vooral openbaar maken oom ondrzoek te verbeteren, niet om een extra accountscontrole mogelijk te maken. Personen die de zaak belazeren moeten via peer controle worden geindentificeerd

      • Organisatie: TUDelft
      • Functie: hoogleraar
      • Andrel Linnenbank 30 november 2014 - 10:27

        Ik neem aan dat je bedoelt dat je in het peer review proces de beschikking zou moeten hebben over de onderliggende data. Dat lijkt me inderdaad goed, maar is meestal niet zo. Bovendien is niet alles makkelijk te herleiden uit de data in de korte tijd die beschikbaar is voor review. (En wordt je er niet voor betaald, terwijl het wel werk is)

        • Organisatie: ex-AMC/ex-ICIN
        • Functie: was onderzoeker in 'tijdelijke' dienst
        • Herman Overkleeft 30 november 2014 - 10:51

          Korte reactie op Andrel Linnenbank: nee dat bedoel ik niet: ik bedoel dat ruwe data – vragenlijsten in de sociale psychologie, moleculen en materialen in de beta wetenschappen, enzovoorts – beschikbaar komen voor derden om te bestuderen en te onderwerpen aan hun eigen hypotheses. Daarmee is denk ik een enorme winst te behalen: nieuw onderzoek, nieuwe vindingen, onverwachte ontdekkingen.

          • Organisatie: Universiteit Leiden
          • Functie: Hoogleraar Organische Chemie
          • Mark van Loosdrecht 30 november 2014 - 11:15

            Mee eens, in de microbiologie is de depositie van stammen in collecties en van genoom data in databases een goed voorbeeld en verplicht om artikelen te publiceren in de betere microbiologische journals.

            • Organisatie: TUD
            • Functie: hgl
          • Andrel Linnenbank 30 november 2014 - 10:56

            Daar ben ik het ook mee eens. Zie ook mijn reactie in ‘infrastructuur”; voorwaarde is dat data ook leesbaar zijn en de metadata niet ontbreekt.

            • Organisatie: ex-AMC/ex-ICIN
            • Functie: was onderzoeker in 'tijdelijke' dienst
  • Yael Nossent 27 november 2014 - 14:12

    In de bovenstaande reacties wordt veel geschreven over de kosten van Open Access publiceren. In mijn vakgebied doen de publicatiekosten voor de onderzoeker bij reugliere bladen echter niet onder voor die van Open Access bladen. Voor een recente publicatiein Circulation Research mochten wij een rekening van ongeveer 4.500€ ontvangen, en bedrag dat hoger ligt dan de kosten bij Open Access Journal Plos One.
    Een veel groter probleem heb ik met de betrouwbaarheid van Open Access publicaties. Ik wordt dagelijks gespamd door dubieuze Open Access Journals, veelal uit China en India, die bedelen om artikelen. Als ik om mij heen kijk zie ik dat veel collega’s Open Access bladen, wellicht met uitzondering van Plos One, enkel gebruiken om van moeilijk publiceerbare, kwalitatief lage stukken af te komen.

    • Organisatie: LUMC
    • Functie: Assistant Professor
    • Jeroen Bosman 28 november 2014 - 15:52

      Spam van dubieuze OA journals is heel vervelend, net zo vervelend als spam van Nigerianen die je bankrekeningnummer willen. Gelukkig zijn er overzichten waar je op af kunt gaan: de duizenden OA journals in Web of Science of Scopus zijn bijvoorbeeld streng gecontroleerd voor opname in die databases. De directory of Open Access journals is breder maar doet ook een steeds sterngere kwaliteitscontrole. En als je twijfelt kun je ook op de blacklist van Jeffrey Beal kijken, hoewel daar ook een grijs gebied in zit. Wat betreft de moeilijk publiceerbare kwalitatief lage stukken: ik neem aan dat die toch echt niet gepubliceerd worden door Open Access tijdschriften als Nature Communications, eLife, PeerJ en die vele andere zeer serieuze hoogwaardige OA journals. Kent u voorbeelden van dat soort stukken van collegae die ergens geaccepteerd zijn?

      • Organisatie: Universiteit Utrecht
      • Functie: faculty liaison Geowetenschappen
  • Jan C de Munck 27 november 2014 - 12:51

    Met zoveel instemming wordt het tijd voor een tegengeluid. Mijn stelling is dat er veel te veel gepubliceerd wordt en te weinig gelezen. Deze informatie-explosie bedreigt de voortgang van de wetenschap omdat het onmogelijk is om zelfs maar op een klein gebied het overzicht te houden. Bovendien is voor elke stelling wel een publicatie te vinden die deze onderbouwt. Open access verergert dit probleem in hoge mate. Wie wordt niet dagelijks bestormd met emails over nieuwe open access tijdschriften die voor weinig geld jouw werk willen publiceren? Het is ook makkelijk verdiend om manuscripten voor 1000 dollar om te zetten in gladde pdfs met strakke layout. Waarom zou open access “bedrijven” een hogere morele standaard hebben dan gewone wetenschappelijke uitgevers?
    Het werkelijke probleem is publicatie druk en de gemakzuchtige neiging om productie en kwaliteit te meten aan de hand van aantallen artikelen en citaties. Mijn oplossing zou eerder zijn om elke wetenschapper aan het begin van elk jaar twee A4-tjes te geven en aan het eind van het jaar te kijken wat iedereen daar op geschreven heeft….

    • Organisatie: VUmc
    • Functie: UHD
    • Andrel Linnenbank 30 november 2014 - 09:33

      eens. Waarom zou je tijd besteden aan lezen als je in dezelfde tijd ook onderzoek kan doen of zelf wat schrijven.

      Wat de kosten betreft: wat belet de universiteiten en de KNAW om zelf onderzoek te publiceren? De enige reden om in een regulier blad te publiceren was dat het bij elkaar staat en dus makkelijk gevonden kan worden en het peer-review stempel. Dat laatste kunnen we zelf ook wel regelen en bovendien wordt daar nu al te vaak met de pet naar gegooid. Waarom zou je tijd besteden aan reviewen als je in dezelfde tijd ook onderzoek kan doen of zelf wat schrijven.

      • Organisatie: ex-AMC/ex-ICIN
      • Functie: was onderzoeker in 'tijdelijke' dienst
    • Mark van Loosdrecht 27 november 2014 - 18:46

      Als oplossing zou je ook kunnen stellen dat ieder jaar 1 of 2 publicaties random uit je publicaties worden getrokken en je alleen op deze random trekking wordt beoordeeld.

      Overigens: Voor organisaties die echt alleen (of vooral) op aantal publicaties focussen bij personeelsbeoordeling zou je niet moeten willen werken.

      • Organisatie: TU Delft
      • Functie: Professor
  • Rogier Reijmers 27 november 2014 - 10:12

    Open Access voor het publiek lijkt nuttig en eerlijk, vooral als het dan ook is betaald met publiek geld. Het zou niet onverstandig zijn om in de budgetten een bedrag mee te nemen om de extra kosten die hier aan vast zitten mee te nemen. Wel is het van belang dat er aandacht wordt geschonken aan de kennisoverdracht naar het grote publiek (het volk). Het is natuurlijk een utopie om er vanuit te gaan dat iedereen zal begrijpen waar het gepubliceerde onderzoek in detail over zal gaan, maar het is wel degelijk een uitdaging voor de onderzoeker(s) in kwestie om hun data met een lekensamenvatting over te brengen.

    • Organisatie: VU Medisch Centrum
    • Functie: Onderzoeker
  • Reinout Heijungs 27 november 2014 - 09:42

    “De overheid wil dat – als het onderzoek met publiek geld is verricht – de bijbehorende resultaten ook voor het publiek toegankelijk zijn.” Dit is denk ik een even ijdele hoop als de voorspelling die ik ooit in een boek uit de jaren dertig tegenkwam: dat met de opkomst van de radio ook de slagersknecht het vioolconcert van Beethoven zal fluiten. Ik denk niet dat Henk en Ingrid ’s avonds op de bank de nieuwste publicaties in de Journal of Non-linear Mechanics gaan lezen.

    Open access is op dit moment vooral handig voor twee belangrijke partijen die geen of nauwelijks access hebben, maar dat wel willen: (1) adviesbureaus die quasi-wetenschappelijke onderzoeken doen, en (2) universiteiten in ontwikkelingslanden.

    Over de noodzaak dat onderzoekers hiervoor hun budget gebruiken, kun je twisten. Doelgroep (1) kan de kosten ook doorberekenen aan de klant. Doelgroep (2) bedienen is nobel, maar het is niet de kerntaak van de universiteit.

    • Organisatie: Vrije Universiteit
    • Functie: UHD
  • Mark van Loosdrecht 26 november 2014 - 10:44

    Volledig mee eens.
    – Open acces verhoud zich meestal niet tot een groter aandeel van zeggenschap/financiering door bedrijven.
    – De vraag moet zijn waar zitten momenteel de ksoten van publiceren en wie moet de kosten voor zijn/haar rekenign nemen.
    – De gemiddelde burger zit niet te wachten tot ze ‘Cell’ vrij toegankelijk kunnen lezen. Journalisten die bladen willen lezen: Ze brengen de kosten van hun nieuwsgaring ook weer in rekening bij de klant. Bedrijven zouden sowieso voor de verworven kennis minimaal de ksoten van Kennisoverdracht kunnen betalen.
    – Via allerlei routes (e.g. OARE) zijn bladen voor lage inkomenslanden of b.v. patienten a direct toegankelijk.

    • Organisatie: TU Delft
    • Functie: Hoogleraar
  • Frank Cornelissen 26 november 2014 - 05:21

    Als visie is de Open Access ambitie natuurlijk prachtig daar zullen de meeste mensen het mee eens zijn, maar wie betaalt de rekening in de daadwerkelijke realisering van deze ambitie? De overheid staat niet te springen om te betalen, maar het is naïef om te denken dat uitgevers hun diensten nu zomaar gratis gaan leveren. Linksom of rechtsom zal er betaald moeten worden voor de vrije toegang tot artikelen (en in de overgangsperiode naar Open Access tijdelijk zelfs nog meer als gevolg van ‘double dipping’).

    Als bijvoorbeeld de recente deal van de VSNU met Springer nu gaat betekenen dat de uitgever vrije toegang gaan bieden na hoge Article Processing Fees voor onderzoekers al dan niet met lange embargoperiodes voor artikelen dan wordt er een nieuw obstakel gecreëerd aan het voorportaal van de academische kennisproductie: publiceren wordt dan iets voor de kapitaalkrachtigen. Dan is er misschien vrije toegang tot artikelen, maar het publiceren van onderzoek wordt dan (mede)afhankelijk van de hoogte van het onderzoeksbudget. Heb je niet genoeg budget als onderzoeker (zoals in veel niet-Westerse landen vaak zal voorkomen) dan kun je niet eens publiceren. In dat geval is Open Access slechts schone schijn. We hebben dan het financieel obstakel aan het einde van het publicatieproces vervangen door een financieel obstakel aan het begin van het publicatieproces.

    • Organisatie: University of Cambridge
    • Functie: Research Fellow
  • John-Alan Pascoe 25 november 2014 - 23:58

    Ik ben op zich voorstander van open access publiceren, maar ik heb tot nog toe niet veel details gezien over hoe de financiering hiervan wordt ingevuld. In de recent met veel bombarie aangekondigde deal met Springer [1] wordt bijv. dan wel gesproken van de ‘mogelijkheid’ om open access te publiceren. Over hoe het met de kosten zit wordt met geen woord gerept.

    Als onderzoeker heb ik op dit moment ‘gratis’ toegang tot alle literatuur. Ik zeg gratis, want dit wordt betaald uit een centraal budget van de universiteit, dat niet aan mij doorberekend wordt.

    Echter, als ik open access wil publiceren moet ik daarvoor meestal article processing charges voor betalen (€1.5-2k per artikel). Dat geld zou dan uit mijn eigen onderzoeksbudget moeten komen. Op zich kan dat natuurlijk, maar dan moet bij de toekenning van onderzoeksgelden hier wel rekening mee gehouden worden.

    Daarnaast, het kabinet stuurt aan op steeds meer samenwerking met bedrijven. In hoeverre zullen die bereid zijn om een bijdrage te leveren aan de kosten van het publiceren van onderzoek? Publicatie wordt nu al vaak gezien als een ‘noodzakelijk kwaad’ van het samenwerken met een universiteit.

    [1]]http://www.vsnu.nl/nieuws/nieuwsbericht/175-uitgeverij-springer-en-universiteiten-zetten-beslissende-stap-richting-open-access.html

    • Organisatie: TU Delft
    • Functie: Promovendus
    • Anja Smit 28 november 2014 - 13:25

      Misschien wel even goed om aan te geven dat tussen VSNU en Springer is afgesproken dat de financiele middelen die voorheen gingen naar toegang (dus ‘lezen’) de komende 2 jaar beschikbaar zijn voor publiceren in open access van alle artikelen van (corresponding) auteurs, werkzaam bij Nederlandse universiteiten. Onbeperkt. Geen gelden nodig uit onderzoeksbudgetten. Dat is de deal. En dat is een ‘first’.

      • Organisatie: Universiteitsbibliotheek Utrecht
      • Functie: Directeur UB
      • Frank Cornelissen 28 november 2014 - 20:05

        Dat is een mooie eerste stap! Het publiek krijgt dan toegang tot die toekomstige artikelen van de Nederlandse corresponderende auteurs bij Springer. Zo kost open access publicatie in ieder geval niet extra geld uit onderzoeksbudgetten van deze groep onderzoekers. Maar er is inmiddels al heel veel gepubliceerd, krijgt het publiek dan ook toegang tot al het publiek gefinancierd onderzoek van Nederlandse onderzoekers dat in de afgelopen jaren al is gepubliceerd? Dat lijkt me wel zo fair.

        Als publiceren aan het begin van het publicatieproces nu geld gaat kosten i.p.v. lezen aan het einde van het publicatieproces, krijgen we dan straks een discussie over ‘Open Publishing’ i.p.v. ‘Open Access’?

        Als we vooruit kijken, vraag ik me ook af wat de incentive voor Nederlandse onderzoekers wordt om in OA tijdschriften te publiceren? Wordt bijvoorbeeld bij een subsidieaanvraag de CV van een onderzoeker door NWO e.a. ook nadrukkelijk beoordeeld op publicatie in OA tijdschriften en niet alleen op impactfactor vh tijdschrift?

        • Organisatie: University of Cambridge
        • Functie: Research Fellow
        • johnalanpascoe 1 december 2014 - 11:24

          Goed om te horen dat de deal met Springer inderdaad inhoudt dat de APCs zijn ‘afgekocht’ om het zo maar te noemen. Dat had m.i. wel wat duidelijker in het persbericht mogen staan.

          Wat betreft incentive voor onderzoekers: Ik word betaald uit een NWO-subsidie en daar staat gewoon zwart op wit in de voorwaarden dat ik Open Access moet publiceren. Overigens telt de groene route (publicatie in ‘closed access’ plus eigen versie beschikbaar via de TU bieb) daarvoor ook.

          • Organisatie: TU Delft
          • Functie: Promovendus
  • mark van loosdrecht 25 november 2014 - 21:06

    Waar staan de (open access) data en publicatiies die deze stelling onderbouwen: Open access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik

    • Organisatie: TU Delft
    • Functie: hoogleraar
    • Jeroen Bosman 30 november 2014 - 13:30

      Citation advantage van Open Access publicatie is zeer ruim onderzocht:
      http://scholar.google.com/scholar?hl=en&q=%22open+access%22+%22citation+advantage%22&btnG=&as_sdt=1%2C5&as_sdtp=
      http://opcit.eprints.org/oacitation-biblio.html
      Swan heeft in 2010 de belangrijkste studies en hun resultaten samengevat: http://eprints.soton.ac.uk/268516/2/Citation_advantage_paper.pdf

      Hoewel de meeste studies een positief effect vinden is de discussie nog niet gesloten. Het onderzoek hiernaar is lastig. Je kunt hetzelfde artikel niet tegelijk OA en niet-OA publiceren (en al zou dat kunnen, dan kun je het effect niet isoleren). Ook is er mogelijk een selection bias: onderzoekers hebben voor hun beste artikelen geld (APC) over om deze OA te publiceren. Maar die bias kan ook de andere kant op gaan: onderzoekers sturen hun beste artikelen naar (klassieke) tijdschriften die (nog) niet OA zijn.

      Recent heel omvangrijk onderzoek van Science Metrix voor de EU vond wel een sterk citatievoordeel van OA, met name green OA, zie p.16-18 (algemeen) en p.23 (per vakgebied) van http://www.science-metrix.com/files/science-metrix/publications/d_1.8_sm_ec_dg-rtd_proportion_oa_1996-2013_v11p.pdf
      In dit onderzoek vond men een negatief effect voor Gold OA artikelen. Dat heeft echter te maken met het feit dat de Gold OA tijdschriften meestal jong zijn: zijn moeten vaak nog bekendheid opbouwen en geaccepteerd worden door de onderzoeksgemeenschap.

      Een andere benadering is kijken naar gemiddelde citatieaantallen van artikelen van tijdschriften die overgaan naar OA. Dat is recent uitgezocht door Springer voor een aantal van haar tijdschriften: http://blogs.biomedcentral.com/bmcblog/2014/11/06/the-impact-factor-of-journals-converting-from-subscription-to-open-access/
      Er bleek vaak een sterk positief effect, maar ook hier zijn er helaas veel verstorende factoren zoals veranderende rejection rates bij overgang naar OA en een ander aanbod aan artikelen bij overgang naar OA.

      Wat betreft zichtbaarheid is het goed te kijken naar downloadcijfers van repositories met OA versies van artikelen die ook achter paywalls van betaalde tijdschriften beschikbaar zijn. Bijvoorbeeld voor Harvard gaat het in de repository. Het aantal downloads uit alleen die repository kruipt richting 2M voor 2014: https://osc.hul.harvard.edu/dash/mydash?v=timeline&t=1&gi=alldash
      Dit zijn voor een groot deel downloads die komen bovenop reguliere downloads vanaf de uitgeversplatforms van de artikelen en daarmee dus een belangrijke vergroting van de zichtbaarheid.

      • Organisatie: Universiteit Utrecht
      • Functie: Faculty liaison Geowetenschappen in UB