Go to Top

Dynamisering van instituten

Flexibelere instituten dankzij gezamenlijke evaluatie NWO en KNAW

Samengevat uit de Wetenschapsvisie 2025

Veel Nederlandse onderzoeksinstituten vallen onder het beheer van NWO (8 stuks) en de KNAW (16 stuks). De instituten zijn beroemd in binnen- en buitenland. De overheid wil dat NWO en KNAW eens in de vier jaar samen kijken of de instituten nog wel passen in het Nederlandse onderzoeksveld. Misschien moeten instituten worden opgeheven of samengevoegd of moet de missie van sommige instituten worden aangepast. Met deze exercitie wil de overheid zorgen dat instituten klaar zijn om in te spelen op de snel veranderende wereld van de wetenschap en daarbuiten.

Reageren?

Het KNAW-podium was actief van 25 november tot 31 december 2014; reageren kan niet meer.

6 reacties

  • Jack Middelburg 28 december 2014 - 12:44

    Alle instituten onder een nieuwe derde koepel, zodat knaw onafhankelijk advies kan geven en nwo zich kan richten op subsidies zonder conflict tussen belangen instituut met nationale functie en deelgebieden nwo.

    Evaluatie instituten met minimaal een 6 jarige cyclus. Geen zelf evaluaties.

    Heldere functie van instituten: nationale functie met service naar universitaire onderzoekers, inclusief de toegang tot de faciliteiten en/of mondiale centers van excellenie en dan echt excellent, niet de inflatoire NL betekenis.

    • Organisatie: UU
    • Functie: hoogleraar
  • jan de Leeuw 28 november 2014 - 12:19

    Het achterliggende fundamentele probleem bij het functioneren van de onderzoeksinstituten en de daarbij behorende geldstromen, infrastructuur,logistiek,etc. is de ophanging van deze instituten onder NWO en KNAW. Beide organisaties hebben een dubbele, confronterende taak, een intern conflict of interest; NWO dient onderzoekgeld in open competitie zo optimaal mogelijk te verdelen en tegelijkertijd onderzoeksinstituten financieel en anderszijds te ondersteunen, de KNAW dient via haar genootschapfunctie “de hoeder van de wetenschap” te zijn en tegelijkertijd haar onderzoeksinstituten te leiden.
    Het verdelen van onderzoekgeld, het runnen van instituten en het “hoeden” van de wetenschap zijn zeer verschillende taken en vereisen een totaal andere aanpak en zijn eigenlijk niet te combineren. Deze problematiek is niet nieuw en komt bij iedere evaluatie steeds opnieuw, zij het in andere jasjes, naar voren zowel bij NWO als KNAW. Een NWO-evaluatieteam o.l.v. Rinnoy Kan heeft indertijd misschien wel het meest duidelijk deze problematiek naar voren gebracht en suggesties gedaan om tot een andere organisatie te komen waarbij NWO uitsluitend onderzoekgeld verdeelt, de Akademie uitsluitend de hoeder van de wetenschap is en de KNAW en NWO instituten tezamen direct onder OCW worden opgehangen, alle met hun eigen onafhankelijke door het ministerie te bepalen financiering. Een enkel recent voorbeeld van een conflict of interest binnen de KNAW: Vele akademieleden behorend tot het “genootschap” binnen de KNAW hebben al dan niet publiek, a titre personel, hun verontrusting en gefundeerde kritiek over het topsectorenbeleid uitgesproken, maar de KNAW als organisatie heeft niet duidelijk stelling genomen, mogelijk om politieke redenen teneinde de financiering van haar instituten niet in gevaar te brengen. M.a.w. de KNAW als hoeder van de (zuivere) wetenschap heeft m.i. gefaald als hoeder van deze wetenschap en de negatieve gevolgen van het topsectorenbeleid beginnen zich al te manifesteren o.a. door het toenemend vertrek van excellente jonge onderzoekers naar het nabije of verre buitenland omdat er simpelweg veel te weinig geld voor nieuwsgierigheid-gedreven wetenschap overblijft nu zelfs de KNAW en NWO een groot gedeelte van het toch al geringe onderzoekgeld moet besteden aan topsectoren onderzoek. Door de instituten van de KNAW elders onder tebrengen (zie boven) kan de KNAW zich op haar eigenlijke taak als hoeder van de wetenschap concentreren en zich inzetten om de trend van ZWO-onderzoek via topsectorenonderzoek naar “volkgedreven” onderzoek te keren om zo bij te dragen aan het behoud van goed nieuwsgierigheid gedreven onderzoek met mogelijkheden voor excellente jonge onderzoekers in dit land.

    • Organisatie: NIOZ/Univ. Utrecht
    • Functie: gast senior scientist/gast hglr/em. hglr
  • Marcel Poorthuis 27 november 2014 - 12:56

    Ik heb gekozen om te reageren op dynamisering, omdat dat woord het dichtste komt bij de Newspeak, waar de regering graag mee werkt. Het schijnt niet iedereen op te vallen dat de regering ongeacht de partijen toenemend bevoogdend bezig is. Ondanks de secularisatie is de behoefte aan disciplinering en morele educatie volstrekt niet verleden tijd (zie ook Charles Taylor, A secular time, die dit wijt aan de Reformatie). Het zou duidelijk moeten zijn dat het niet de regering is die uitmaakt wat wetenschappelijk onderzocht moet worden, net zo min als wat de omroepen moeten uitzenden, of kunst bijdraagt aan de verheffing van het volk, of er in kleine café’s al of niet gerookt mag worden, enzovoort. De paradox dat toenemende hang naar vrijheid samengaat met toenemende bevoogding (wellicht juist door het ontbreken van een gezamenlijke morele cultuur) maakt zich nu ook meester van de wetenschap. Vuistregel bij newspeak zoals “dynamisering” is: zoek naar het onderliggende motief: waar moet er bezuinigd worden? De culturele kaalslag op de Nederlandse universiteiten, het wegbezuinigen van gerenommeerde faculteiten wordt intussen in het buitenland met verbazing gadegeslagen. Men dient te bedenken dat onderzoekstradities die worden afgeschaft net een twee drie weer in het leven kunnen worden geroepen. Kijk naar wat in Leiden met studies islam en theologie, in Utrecht met studies als theologie en (Oude en moderne) talen is gebeurd. “Dynamisering”?

    Marcel Poorthuis

    • Organisatie: Tilburg School of Theology
    • Functie: Prof. dr. interreligious dialogue
    • Patrick Bos 28 november 2014 - 12:27

      “Misschien moeten instituten worden opgeheven of samengevoegd of moet de missie van sommige instituten worden aangepast.”

      Waarom wordt er niet gesproken over oprichten van nieuwe instituten? Of over veelbelovende onderdelen van bestaande instituten een eigen instituut geven (als dat nuttig lijkt)? Dit doet ook vermoeden dat het bij dit punt inderdaad voornamelijk om bezuinigen gaat.

      • Organisatie: RUG / NLeSC
      • Functie: promovendus / eScience engineer
      • Patrick Bos 28 november 2014 - 12:46

        Correctie, in het volledige document wordt wel degelijk over mogelijke nieuwe instituten gesproken:

        “Uitkomst van de evaluatie kan zijn dat een deel van de middelen voor instituten moet worden aangewend voor (verplichte) vernieuwing, dat nieuwe instituten moeten worden opgericht of dat er voor bestaande instituten geen logische plek meer is binnen het institutenstelsel.”

        • Organisatie: RUG / NLeSC
        • Functie: promovendus / eScience engineer
  • jaap sinninghe damste 25 november 2014 - 15:19

    Wat ik mis in dit plan is het idee om alle instituten onder een koepel te brengen die direct gefinancierd wordt via OC&W. Er is veel voor te zeggen om onderzoeksinstituten niet bij NWO en niet bij de KNAW onder te brengen. Beide organisaties hebben primair een andere taak en de KNAW moet zich soms in vreemde bochten wringen om beide taken (“onafhankelijke stem van de wetenschap” en beheerder van instituten) uit te voeren.
    Het is natuurlijk prima om eens in de zoveel tijd te kijken of een instituut nog voldoet aan de eisen. Eens in de vier jaar vind ik te vaak. Deze evaluatie zal toch door een commissie van vnl. buitenlandse experts gedaan moeten worden en er zal heel veel documentatie aangeleverd moeten worden. Eens in de 6 of 8 jaar lijkt me genoeg.

    • Organisatie: NIOZ/UU
    • Functie: afdelingshoofd/hoogleraar